Portparolka ruskog Ministarstva vanjskih poslova Marija Zaharova izazvala je burne reakcije nakon što je iznijela tvrdnje da je niz evropskih država pomagao nacističkom režimu tokom Drugog svjetskog rata.
Na listi deset država
U izjavi za ruske medije navela je čak deset zemalja koje je označila kao “pomagače”, među kojima su Češka, Belgija, Finska, Francuska, Italija, Latvija, Nizozemska, Norveška, Poljska i Austrija.
Posebno je naglasila da pitanje odgovornosti za zločine nad sovjetskim narodom, prema njenim riječima, “nije zatvoreno” i da ruski pravnici nastavljaju rad na toj temi.
Pozivanje na historiju
Zaharova se pozvala na dokumente ruske Dume i obilježavanje Dana sjećanja na žrtve sovjetskog naroda, koji je nedavno uspostavio predsjednik Vladimir Putin.
Istaknuto je da su tokom Drugog svjetskog rata narodi Sovjetskog Saveza pretrpjeli ogromne gubitke, procijenjene na više od 26 miliona ljudi, od čega su većinu činili civili.
Izjave iz Moskve izazvale su brojne kritike, posebno jer se među prozvanim državama nalaze zemlje koje su same bile žrtve nacističke okupacije.
Analitičari upozoravaju da se na ovaj način selektivno tumači historija, jer se naglašava uloga pojedinačnih kolaboracionista, dok se zanemaruju snažni pokreti otpora koji su postojali u mnogim državama Evrope.
Posebno je sporno svrstavanje Poljske na ovu listu, s obzirom na to da je upravo njenom invazijom započeo Drugi svjetski rat i da nikada nije imala zvaničnu kolaboracionističku vlast.
Politička pozadina
Zapadni stručnjaci smatraju da ovakva retorika ima i savremenu političku dimenziju, jer su mnoge od prozvanih zemalja danas među najjačim saveznicima Ukrajine.
U tom kontekstu, navodi se da Kremlj koristi historijske narative kako bi diskreditovao aktuelne vlade i opravdao svoje geopolitičke poteze.
Istovremeno, kritičari ističu da se u ruskom narativu često zanemaruje i sporni pakt između nacističke Njemačke i Sovjetskog Saveza iz 1939. godine, koji je prethodio početku rata.
Bez obzira na historijske činjenice, jasno je da su nove izjave iz Moskve dodatno zaoštrile ionako napete odnose između Rusije i zapadnih zemalja.