Deveti maj jedan je od najznačajnijih datuma u modernoj evropskoj historiji, a širom kontinenta obilježava se kao simbol pobjede nad fašizmom, mira i početka evropskog jedinstva.
Isti datum se slavi iz različitih razloga, ali njegova poruka ostaje snažno povezana sa završetkom Drugog svjetskog rata i idejom stabilnije i ujedinjenije Evrope.
Pobjeda nad fašizmom
U brojnim državama istočne Evrope i bivšeg Sovjetskog Saveza 9. maj obilježava se kao Dan pobjede nad fašizmom.
Ovaj datum podsjeća na konačni slom nacističke Njemačke 1945. godine, kada su sovjetske trupe ušle u Berlin, glavni grad Trećeg rajha.
Historijski trenutak ostao je zabilježen kroz poznatu fotografiju podizanja zastave Sovjetskog Saveza na zgradi Rajhstaga, koja je postala jedan od najprepoznatljivijih simbola kraja rata u Evropi.
Kapitulacija Njemačke
Kapitulacija nacističke Njemačke je formalno potpisana 8. maja 1945. godine, ali zbog vremenske razlike u Moskvi je tada već bio 9. maj, pa je Sovjetski Savez ovaj datum usvojio kao zvanični Dan pobjede.
Danas ga obilježavaju Rusija, Srbija, Bjelorusija, Armenija, Kazahstan i niz drugih država koje njeguju tradiciju sjećanja na pobjedu nad nacizmom.
U Bosni i Hercegovini se također obilježava Dan pobjede nad fašizmom, a u entitetu Republika Srpska 9. maj je i neradni dan.
Zemlje Evropske unije isti datum obilježavaju kao Dan Evrope.
Schumanova deklaracija
Ovaj praznik vezan je za Schumanovu deklaraciju iz 1950. godine, koju je predstavio tadašnji francuski ministar vanjskih poslova Robert Schuman.
Deklaracija je predložila stvaranje zajednice za upravljanje proizvodnjom uglja i čelika između evropskih država, s ciljem sprečavanja novih ratova na kontinentu.
Ta inicijativa kasnije je postala temelj Evropske zajednice za ugalj i čelik, a potom i Evropske unije kakvu danas poznajemo.
Zbog toga se 9. maj smatra simbolom evropskog jedinstva, saradnje i mira među narodima.
Dan Evrope službeni je praznik u pojedinim državama članicama Evropske unije, dok se u brojnim drugim zemljama organizuju svečanosti, konferencije i događaji posvećeni evropskim vrijednostima i integracijama.